—Metodoloji ·iddia değil, ölçülmüş kayıt

Nasıl karar veriyoruz.

Breeding Match her kısrak için gerekçesiyle tek bir aygır eşleşmesi verir. Bu sayfa seçimin nasıl yapıldığını, hangi veriye dayandığını ve her kanıt türünün geçmiş yıllarda ne kadar ölçüldüğünü anlatır. Ölçülmemiş olanı ölçülmüş gibi yazmayız.

Yöntemin gerçek kısraklarda ne ürettiğini görmek için örnek dosyalara bakabilirsiniz.


01

Kısrak sayfası size ne verir?

Tek bir eşleşme ve gerekçesi: hangi at, hangi yarış, kaç galibiyet. Yanında iki alternatif, kısrağın kendi tayları ve anne ailesinin koşan atları, aynı çaprazdan daha önce doğmuş taylar, doğacak tayın akrabalık oranı ve kısrağın soyu. Her gerekçenin altında o kayıt türünün geçmiş veride ne kadar ölçüldüğü yazar.

Buna “öneri” ya da “en iyi aşım” diye değil, eşleşme diyoruz: bir aşımın sonucunu kimse bilemez. Söylediğimiz şu: kayıtlar bu kısrak için bu aygırı gösteriyor, nedeni bu.

02

Seçim adım adım

  • Aday grubu. Aygırlar yavrularının Grup/KV kazanma oranıyla sınanır (%90 güven aralığı). Önde gelen adaydan istatistiksel olarak geride kalmayanlar bir grup oluşturur. Kalitesi anlamlı olarak düşük bir aygır, aile kaydıyla öne geçemez.
  • Kısrağın kendi tayları. Grup içindeki bir aygırdan kazanan tayı varsa o önce gelir: doğacak tayın öz kardeşi, elimizdeki en doğrudan kayıttır. Bu kısraktan bütün tayları kaybetmiş bir aygır seçilmez.
  • Anne ailesi. Kardeş, teyze ve kuzenlerden adayın kendisinden, baba-oğul ya da dede hattından koşanlar. Kazananlar destek, hep kaybedenler karşı kanıt olarak yazılır. Kısrağın kendi babasından olan öz kardeşleri sayılmaz: onlar kısrağı üreten çaprazın kendisidir ve babasının hattına geri dönmeyi (yakın akrabalığı) haklı çıkarmazlar.
  • Babasının kızları. Adayın hattıyla, kısrağın babasının kızlarından doğan tayların Türkiye yarış kaydı.
  • İthal kısrak. Ailesi Türkiye'de koşmamışsa önce dünya nick'i gelir (1,36 milyon yabancı koşu); yalnızca A notlu kurucu hat çaprazı seçim yapar.
  • Hiçbiri yoksa grup içindeki TR Match Index sırası; sayfa bunu açıkça söyler.
03

Her kanıt türü ne kadar ölçüldü?

Her türü geçmiş yıllarda, tay doğmadan önceki kayıtla ve aynı aygırın tayları içinde karşılaştırarak sınadık: aygırın kendi kalitesi hesaptan çıkar, geriye yalnızca o kaydın farkı kalır.

Kayıt türüIrkEtki%95 güven aralığıSonuç
Aile kaydı (dünya, 69 bin tay)İngiliz+2,3 puan kazanma+1,0 … +3,5doğrulandı
Aile kaydı, hep kaybedenlerİngiliz−0,9 puan—karşı kanıt
Türkiye çapraz kaydıİngiliz+4,7 puan kazanma+2,3 … +7,2doğrulandı
Dünya nick'i, A notuİngiliz+1,1 puan black-type+0,4 … +1,9küçük etki
Aile kaydı (Türkiye)Arap+2,0 puan−2,9 … +7,4doğrulanmadı
Türkiye çapraz kaydıArap+1,1 puan−1,5 … +3,2doğrulanmadı
Soy kalıbı (“bu çapraz şuna benziyor”)ikisibüyük yarış kazananını öngörmedi—kullanılmıyor
Arap kısrakta doğrulanmamış kayıt neden seçim yapıyor?

Çünkü yalnızca aday grubu içinde seçim yapar: gruptaki aygırları doğrulanmış ölçü (yavrularının Grup/KV oranı) zaten birbirinden ayıramıyor. Grup içinde kısrağın kendi kaydıyla seçmek, doğrulanmış hiçbir şeyi feda etmez; ama bu kaydın tayın sonucunu öngördüğünü de iddia etmez. Her Arap gerekçesinin altında “doğrulanmadı” ve aralığı yazar. Arap atları için dünya yarış verisi yok; boşluğu tahminle doldurmuyoruz.

04

Her gece bütün sayfaları kontrol ediyoruz

Canlı sitenin bir kopyası her gece baştan kurulur. Sonra:

  • her damızlık kısrağın kararı yeniden hesaplanır ve mantık kontrollerinden geçer (kendi babasıyla eşleştirme, aynı aygırın iki kez görünmesi, kaybeden kaydın destek gibi yazılması, seçim grubunun dışından seçim…);
  • gerçek bir tarayıcı her kısrağın adını arama kutusuna yazar, sonucu tıklar ve sayfayı okur; sayfadaki eşleşme hesaplanan kararla birebir aynı olmalıdır;
  • sayfadaki her akraba ve koşu cümlesi (“X, tayı, 25 koşu, 7 galibiyet”) uygulamanın kodu kullanılmadan ham TJK kaydından yeniden doğrulanır;
  • bir örnek, deneyimli bir yetiştirici gözüyle baştan sona okunur.

Bir tutarsızlık bulunursa ertesi sabah önümüzdedir. Sayfaların kendisi de her gün canlı veriden hesaplanır.

05

Hangi veriyi kullanıyoruz?

Türkiye yarış kayıtları, TJK at kütüğü (soy ve anne ilişkileri), aygır ve yavru performansı, çapraz örnekleri, COI (akrabalık) bilgisi, safkan Arap familya kökleri ve İngiliz atları için The Racing API'den 1,36 milyon yabancı koşu (ithal kısrakların yurt dışındaki kardeşleri ve dünya nick'i). Ana omurga Türkiye pist sonucudur — katalog reklamı değil.

At kimliği, pedigri omurgası ve büyük yarış (Grup/KV) sınıflandırması Taydex veri altyapısından gelir; koşu kayıtlarının aslı TJK’dan, aşım kataloğu SİAYSD ve TİGEM’den. Breeding Match bu altyapı üzerine kurulmuştur; bir Taydex kuruluşudur.

Sınırını da yazalım: Taydex yarış verisi yaklaşık 2016 sonrasını kapsar. Bu yüzden yarışa dayalı kanıt o yıldan itibaren okunur; daha eski kuşaklarda soy ve familya kanıtı öne geçer, yarış kanıtı zayıflar. Bunu skorda saklamayız, kanıt derecesinde gösteririz.

06

Ne hesaplıyoruz?

  • Aygır kalitesi — yavrularının Grup/KV kazanma oranı; aday grubunu bu kurar.
  • Kısrağın kendi tayları ve anne ailesi — hangi aygırdan, hangi hattan kim koştu, kim kazandı.
  • Çapraz kaydı — babasının kızlarından adayın hattıyla doğan tayların yarış kaydı.
  • Dünya nick'i — ithal İngiliz kısrakta, A++…F notuyla.
  • COI bilgisi — doğacak tayın akrabalık katsayısı ve tekrar eden ataları; gösterilir, seçime girmez.
07

Ne hesaplamıyoruz?

  • Başarı garantisi — skorumuz karar desteğidir, kehanet değil.
  • Kazanma olasılığı — sahte kesinlik üretmeyiz.
  • Canlı tay kalitesi garantisi — vermeyiz; biyoloji söz dinlemez.
  • Aşım ücreti — skora karışmaz; pahalı aygır, iyi aygır demek değildir. Ücreti karar ekranında ayrı değerlendirirsin.
08

Neden Bayes düzeltmesi (shrinkage)?

Az örnek varsa sonucu abartmayız; skor güvenli baz orana yaklaşır. Böylece üç koşan üzerinden "harika çapraz" gibi yanıltıcı iddialar üretmeyiz. Örnek büyüdükçe skor veriye güvenmeye başlar.

09

TR Match Index backtest'i nasıl okunmalı?

Sinyalleri yalnızca geçmiş taylardan hesaplar, sonraki doğum kohortunda ölçeriz — sonuç geriye sızamaz. Başarıyı büyük yarış (Grup/KV) kazanma ile ölçeriz, sıradan kazanca değil. Skorumuzla sıraladığımızda üst-%10 eşleşme, alt-%10’a göre daha çok büyük-yarış kazananı verir: İngiliz’de 1,63×, Arap’ta 1,24×.

Bu sayılar ne demek?

Retrospektif değerlendirmeler, skorun bazı sonuçlarla sınırlı bir ayrım ilişkisi taşıdığını gösterir; bu bir başarı garantisi değildir ve tek bir aşımın sonucunu tahmin etmez. Sinyalin çoğu aygırın kendi kalitesidir. Skorun bazı bileşenleri kısrağın verisine bağlıdır; ancak bu, doğrulanmış bir kısrak–aygır etkileşimi anlamına gelmez — böyle bir etkileşim Arap tarafında aranmış ve bulunamamıştır.

10

Arap ve İngiliz neden ayrı?

Çünkü iki ırkın soy yapısı ve performans dinamiği farklıdır. Aygırlar yalnızca kendi ırkındaki kısraklarla değerlendirilir: Arap’a Arap, İngiliz’e İngiliz. Analizleri hiç karıştırmayız. Örneğin akrabalık okuması bile ırka göre değişir: Türk İngiliz verisinde yakın akrabalık (3×3 ve daha yakını) ile yavru başarısı arasında bir düşüş gözlenirken, safkan Arap kayıtlarında aynı düşüş gözlenmemiştir. Bir etkinin ölçülememiş olması, etkinin olmadığını kanıtlamaz; skoru bu nedenle ırk-duyarlı tutuyoruz.

11

Arap familyaları nereden geliyor?

Türk safkan Arabın altı yerli aygır familyası (Hilalüzzaman, Saad, Berk, Kuruş, Alkuruş, Seklavi), bu familyaların kolları ve kısrak familyaları uzun yıllar Arap yetiştirmiş bir yetiştiricinin bilgisinden gelir. Bu bilgiyi TJK kütüğüne soy adlarıyla işledik ve doğruladık: devlet harası taylarının eskiden familya adıyla numaralandığı kayıtlarda (BERK.8, HİLALÜZZAMAN.25), yetiştiricinin bir familyaya bağladığı her kökün hattında başka bir familyanın adı çıkmadı. Kütükte familyası yazmayan kökleri boş bırakıyoruz; tahmin ettiklerimizi "kütükten çıkarım" diye işaretliyoruz. Soylar adla izlenir: kütüğün anne ve baba bağlantılarını da yazılan adlardan kurduk (o adı taşıyan tek at, cinsiyeti ve doğum yılı tutuyorsa); bir ad birden fazla ata aitse iz orada durur. Familyalar eşleşme puanına girmez; kimlik ve bilgi içindir. Arap soyları sayfası

12

Dişi aile × baba hattı: test ettik, geçemedi

Uzun süre şu fikri taşıdık: “Bu kısrağın dişi ailesi, bu aygırın baba hattıyla geçmişte iyi koşmuş; demek ki bu eşleşme iyi olur.” Fikir mantıklı — ama mantıklı olmak yetmez, ölçülmesi gerekir. 2026 sonbaharında bunu baştan sona ölçtük ve fikir testi geçemedi. Sonucu sildik mi? Hayır. Ürüne kanıt diye koymayı bıraktık.

Ne ölçtük? 2013–2021 doğumlu, Türkiye'de koşmuş 8.904 safkan Arap tayı aldık. Her tay için “annesinin dişi ailesi” ile “babasının baba hattı” kesişimini bir hücre olarak tanımladık. Sonra tek bir soru sorduk: bu hücre, ailenin ve aygırın kendi genel kalitesi zaten hesaba katıldıktan sonra, gelecekteki tayların performansı hakkında fazladan bir şey söylüyor mu?

Ne bulduk? Söylemiyor. Modeli 2020 öncesi veriyle kurup hiç görmediği 2021 doğumlu tayları tahmin ettirdiğimizde, aile×hat etkileşimini eklemek hata payını 0,0006 birim değiştirdi — güven aralığı [−0,0070, +0,0044], yani sıfırı rahatça içine alıyor. Sade Türkçesi: ölçülebilir bir fayda yok.

Bunu ürüne şöyle yansıttık: bu hücre sıralamayı, puanı ve güven seviyesini etkilemiyor ve “kanıt” diye sunulmuyor.

Bugünkü aile kaydı bu hücre değildir. Hücre, bütün bir dişi aile kökünü bir baba hattıyla eşleştiriyordu. Eşleşme sayfası ise kısrağın kendi taylarına ve yakın akrabalarına, adayın kendisinden ya da yakın hattından bakar. İngiliz atında bu kayıt dünya verisinde sınandı ve doğrulandı (yukarıdaki tablo). Arap atında aynı şey Türkiye kaydında gösterilemedi; bu yüzden Arap kısrakta aile kaydı yalnızca aday grubu içinde bir seçim ölçüsüdür ve her gerekçede “doğrulanmadı” yazar.

13

Neden “ailenin üstünde çıkan” hücre çoğu zaman tesadüf?

Bu, işin en önemli ve en az bilinen kısmı. Bir kısrağa yaklaşık 12 uygun aygır bakıyoruz. Her aygır için “bu aile bu hatla ailenin kendi ortalamasının üstünde mi koşmuş?” diye soruyoruz ve en iyisini seçiyoruz. Bu, seçme biçiminin kendisinden doğan bir tuzak: 12 madeni parayı atıp en çok tura geleni gösterirseniz, o para “şanslı” görünür — oysa yaptığınız tek şey 12 tanenin en iyisini seçmekti.

Bunu tahmin etmedik, ölçtük. Bilgisayarda, aile×hat etkisinin hiç olmadığı bir dünya kurduk (aileler ve aygırlar birbirinden farklı olsun, ama aile×hat etkileşimi tam olarak sıfır olsun) ve gerçek aygır havuzuyla 5.000 kez tekrar ettik. Sonuç: eski kural, etki hiç yokken bile kısrakların %93,9'una “pozitif çapraz” buluyordu. Gerçek veride bulduğu oran ise %92,7. İki sayı birbirinin aynısı — yani kural, gerçek bir sinyali tesadüften ayırt edemiyor.

Bir karşılaştırma daha: etkisiz dünyada beklenen “en iyi fark” 11,7 puan, gerçek veride gördüğümüz 13,4 puan. Aradaki mesafe, gürültünün doğal genişliğinin içinde kalıyor. Bu yüzden o yeşil yıldızı kaldırdık.

14

Büzülme (shrinkage): 3 tayla 300 tay aynı şey değildir

Bir aygırın 3 tayından 2'si kazanmışsa oran %67'dir. Başka bir aygırın 300 tayından 150'si kazanmışsa oran %50'dir. Ham oranlara bakıp birinciyi seçmek hatadır: 3 tay, şansın kolayca savurabileceği kadar küçük bir sayıdır.

Büzülme şunu yapar: küçük örneklem varsa tahmini popülasyon ortalamasına doğru çeker; örneklem büyüdükçe çekme gücü azalır. Böylece “3 tayda %67” otomatik olarak “%50 civarı, ama emin değiliz” haline gelir, “300 tayda %50” ise olduğu gibi kalır. Bu bir kurnazlık değil, istatistiğin standart aracıdır (Bayes/James–Stein büzülmesi) ve az veriyle abartılı puan üretmeyi engeller. Ürünün her yerinde kullanıyoruz.

Uyarı: büzülme yanlış bir sinyali doğru yapmaz. Yukarıdaki aile×hat örüntüsü büzülmeyle hesaplanıyordu ve yine de geçerli çıkmadı. Büzülme gürültüyü küçültür; olmayan bir etkiyi yaratmaz.

15

Sızıntısız test (as-of): geleceği bilerek geçmişi tahmin etmek kolaydır

Bir modeli test etmenin en yaygın hatası şudur: modeli, tahmin etmesi istenen dönemin verisiyle beslemek. Buna veri sızıntısı denir ve her zaman modeli olduğundan daha iyi gösterir.

Somut örnek: elimizdeki toplam tablolar bir atın tüm kariyerini özetler. 2019'da verilecek bir aşım kararını test ederken bu tabloyu kullanırsanız, modele 2020–2026 sonuçlarını da vermiş olursunuz. Model geleceği bilerek geçmişi tahmin eder; sonuç parlak ama sahtedir.

Doğrusu şudur ve biz bunu yaptık: her kohort için bir kesim tarihi belirledik (aşım yılının 1 Ocak'ı), yalnızca o tarihten önceki yarışları kullandık ve tayları sabit bir yaşa (4 yaş sonu) kadar izledik. Düzeltilmiş ve düzeltilmemiş sonucu yan yana da raporladık: hüküm değişmedi, ama artık dürüst bir hüküm.

16

Ayrılmış kohort (holdout): tek atışlık sınav

Bir fikri aynı veri üzerinde defalarca denerseniz, er ya da geç “işe yarıyor” gibi görünen bir ayar bulursunuz. Buna karşı tek savunma, bir veri parçasını hiç dokunmadan kenara ayırmaktır.

Biz 2021 doğumlu kohortu en başta ayırdık, tüm kararları (hangi hedef, hangi eşik, hangi model) yazıp parmak izini aldık, ve bu kohorta yalnızca en sonda, bir kez baktık. Sonuç yukarıda: fayda yok. Bir kez baktıktan sonra o kohort “kullanılmış” sayılır; aynı fikri tekrar denemek için yeni veri gerekir.

17

İki ayrı şey: “aygır genel olarak iyi” ile “bu eşleşme iyi”

Bunlar aynı cümle değildir ve karıştırıldıklarında yetiştirici yanlış yönlendirilir.

Genel aygır kanıtı: “Bu aygırın Türkiye'deki dölleri genel olarak iyi koşuyor.” Bu ölçülebilir ve elimizde var. Ama bu bilgi her kısrak için aynıdır — dolayısıyla “senin kısrağın” hakkında hiçbir şey söylemez.

Eşleşmeye özel kanıt: “Bu kısrak ile bu aygır özellikle birbirine uyuyor.” Bunu iddia edebilmek için, iki tarafın etkileşimini gösteren ve gelecekte de tutan bir ölçüm gerekir. Arap tarafında böyle bir ölçüm bulamadık.

Arada bir kademe daha var: aile düzeyinde kanıt. Diyelim bir gün “şu dişi aile şu hatla iyi gidiyor” doğrulandı — bu bile senin kısrağına özel demek değildir, çünkü aynı ailedeki bütün kısraklar aynı sonucu alır. Bu ayrımı bilerek ve her yerde koruyoruz.

18

“Veri yetersiz” bir arıza değil, dürüst cevaptır

Bir kısrak için eşleşmeye özel doğrulanmış kanıt yoksa ürün bunu açıkça yazar. Bu, sistemin çalışmadığı anlamına gelmez; uydurmadığı anlamına gelir.

Dikkat edilecek incelik şudur: “eşleşmeye özel etkileşim kanıtı yok” demek, “karşılaştırma değersiz” demek değildir. Adaylar hâlâ gerçek Türkiye verisiyle — aygırın döl kayıtları, mesafe/pist eğilimi, soy bilgisi — sıralanır. Sadece “bu ikisi birbirine özel olarak uyuyor” cümlesini kurmuyoruz, çünkü o cümleyi kuracak ölçüm elimizde yok.

Eşleşme sayfası bu yüzden her gerekçenin neye dayandığını söyler: kısrağın kendi kaydı mı, çapraz kaydı mı, dünya nick'i mi, yoksa ayırt edici bir kayıt olmadığı için TR Match Index sırası mı. Sonuncusunda “ayırt edici kayıt yok” diye açıkça yazar.

19

Sayılarımızı nereden doğrulayabilirsiniz?

Bu sayfadaki her sayı depodaki bir dosyadan gelir ve tek komutla yeniden üretilebilir (make validate-ar-family-line). Çalışma dondurulmuş bir sürüm etiketiyle saklanır; veri anlık görüntüsünün, ayarların ve raporun özet (hash) değerleri kayıtlıdır. Bir sayıyı beğenmezseniz yeniden koşturup kontrol edebilirsiniz — bilimsel iddianın anlamı budur.

Aynı dürüstlük olumsuz sonuçlar için de geçerli: aile×hat fikrini biz savunuyorduk, biz test ettik, biz yayınladık. Ürününüzün size yanlış bir şey söylememesi, doğru söylediklerinden daha önemlidir.

20

TR Match Index: skora giren her terim

Aşağıdakiler tam liste. Sayfadaki puan dökümü bu terimlerden oluşur ve toplamı final skorun birebir kendisidir — yaklaşık değil.

1 · Ağırlıklı toplam (ağırlıklar 1,00 eder)

TerimİngilizArapNeye bağlı
Aygır kalitesi0,25 (nick varsa) · 0,70 (yoksa) 0,53 · 0,70genel aygır verisi — kısrağa göre değişmez
Kısrağa özel çapraz (nick)0,450,30 tayın anne tarafı büyükbaba hattı (kısrağın babası) × aygır; kısrağın anne-babası hattı 0,70 ağırlıkla
Mesafe sinyali0,180,08 kaynağına göre değişir — aşağıya bakınız
Zemin sinyali0,080,05 kaynağına göre değişir
Anne hattı (damline)0,040,04 annenin ve anneannenin TR yavru kaydı

Nick terimi örneklem küçükse nötre çekilir. Çapraz örneği 3’ün altındaysa, gösterilen nick notu değil, nötre (0,50) çekilmiş hâli sıralamaya girer. İngiliz havuzunda canlı 1.802 (anne-babası × aday) çiftinin yalnızca 309’u bu eşiği geçer — yani nick terimi çoğu adayda sabit bir katkıdır, ayrım yapmaz. Sayfadaki döküm her iki sayıyı da yazar.

2 · Toplamdan sonra eklenen düzeltme

Dünya kurucu-hat kaydı. Normalize ağırlık tablosunun içinde değildir; ağırlıklı toplam bittikten sonra eklenir ve [0–1] ölçekli puanı en çok ±0,18 oynatır — yani tek başına anne hattı teriminin ulaşabileceği en yüksek katkının yaklaşık on katı bir aralık.

  • Kaynak: dünya yarış verisi (The Racing API), TrueNicks (SII×BSII) yöntemi.
  • İki düzeyi var; ama asıl sayı kaydın var olması değil, puana girebilmesidir. Bir çaprazın puana girmesi için en az 8 koşan yavrusu olmalı; altında kalan kayıt sessizce düşer. Birebir (bu aygır × tayın anne tarafı büyükbabası): kayıt aday çiftlerinin %0,96’sında var, ama eşiği geçen yalnızca %0,01’i — yani birebir düzey pratikte hiç çalışmıyor. Kurucu hat: kayıt %39,0, eşiği geçen %28,1. Toplamda aday çiftlerinin %28,1’i bu terimden bir değer alıyor; kalan %71,9’unda terim sessizdir — eksik kayıt kötü performans anlamına gelmez. Önceki sürümde burada yazan %60,0 yalnızca kaydın hiç olmadığı payı sayıyordu ve 8-koşan eşiğini hesaba katmıyordu. Ölçüm: 8.860 İngiliz kısrağı × katalogdaki 123 aygır = 1.089.780 aday çifti, tayın anne tarafı büyükbabası (kısrağın BABASI) anahtarıyla. Önceki sürümde burada yazan %0,04 / %39,3 / %60,6 rakamları YANLIŞ KUŞAKLA (kısrağın kendi anne-babasıyla) ölçülmüştü.
  • Yani kayıt taşıyan çiftlerin %97,6’sı hat düzeyindedir. 122 aday, 50 ayrı kurucu hatta düşer; bu düzeyde terim iki adayı birbirinden ayıramaz.
  • Anne-babası tarafı yalnızca isimle eşleşir; kimlik doğrulaması yalnızca aygır tarafına uygulanır ve ölçüldüğünde canlı havuzda hiçbir çifti engellemiyor.
  • Sayfada gösterilen “Küresel Nick / Küresel hat bağlamı” notuyla aynı değerdir — ölçüldü: 14.640 canlı çiftte fark 0,000e+00. Ayrı bir kanıt değil, aynı istatistiğin puana giren hâlidir. Sayfa bunu artık “puana katılmıyor” diye yazmaz; yazıyordu ve yanlıştı.
Bu terimi ileri dönemde doğrulayamadık — ve bunu saklamıyoruz

Bu düzeltme, İngiliz sıralamasını en çok değiştiren terim: kapatıldığında 600 kısrağın %49,3’ünde birinci aday değişiyor (doğru kuşakla yeniden ölçüldü; önceki %56,3 rakamı kısrağın kendi anne-babasıyla ölçülmüştü). Buna rağmen, ileri dönem testini geçemedi.

Terimi, her aşım yılından önceki yarışlarla yeniden kurup sızıntısız ölçtük: ek bilgi getirmiyor (Δ log-loss +0,000013, güven aralığı sıfırı kapsıyor). Kalibrasyonu ters yönde: en yüksek beşte birlik dilim, en düşüğünün altında büyük yarış kazananı veriyor (0,85×, monoton değil). Aynı kaynağın iki ayrı yarısıyla kurulduğunda, gönderilen çiftlerin %37,5’inde önerinin yönü değişiyor. Kaynakta tarih alanı olmadığı için bugünkü değerin %57,2’si, 2018 doğumlu bir tayın aşım kararı verilirken henüz var olmayan yarışlardan geliyor.

Terimin ürüne girerken dayandığı gerekçe de tutmuyor: kodda “doğrulanmış monoton 1,23× büyük-yarış katkısı” yazıyor, ama o doğrulamayı yapan betiğin kendi ön-kayıtlı eşiği 1,3×. Bugün yeniden koşulduğunda 1,13× veriyor; aygır ve anne-babası ana etkileri kontrol edildiğinde 1,01× ve monoton değil.

Terimi kaldırmadık. Kaldırmak, kısrakların yarısından fazlasında öneriyi değiştiren bir model kararıdır ve ayrı bir onayla, kendi öncesi/sonrası ölçümüyle verilmelidir. Bu sürümün yaptığı, terimin bilimsel statüsünü desteklenen ilişkiden deneysele indirmek ve neden indirildiğini buraya yazmaktır.

3 · En sonda uygulanan çarpan

Eski model pedigri ayarı (×0,85). Eklemeden sonra uygulanır, yani yukarıdaki düzeltmeyi de birlikte küçültür. Bu çiftin ortak atalarını hesaplamaz: kısrağın kayıtlı beş atası ve aygırın kendi adı için popülasyon düzeyinde bir işarete bakar, bu yüzden çoğu durumda tüm adaylara aynı şekilde uygulanır ve sıralamayı değiştirmez. Formal COI hesabı değildir.

Aritmetik yapı. Ağırlıklı toplamın içindeki beş ağırlık 1,00 eder; ancak skorun tamamı normalize bir ağırlıklı ortalama değildir, çünkü toplamın dışında bir ekleme ve bir çarpan vardır. Sıra değiştirilemez: çarpan, eklemeyi de küçültür.

21

Şu anda ölü ya da ayrım yapmayan kanallar

Bir terimin formülde durması, bugün bir işe yaradığı anlamına gelmez. Ölçtük ve olduğu gibi yazıyoruz.

  • Çapraz mesafe / çapraz zemin (cross_dist, cross_surf): üretici tabloya specialist_score = 0 yazıyor, tüketici ise terimi > 0 koşuluyla açıyor. 34.422 ve 29.029 satırın tamamında değer sıfır. Bu kanal hiç çalışmıyor; mesafe ve zemin ağırlıkları kaybolmuyor, bir yedek kaynaktan (aygırın kendi yavru profili, dünya bandı ya da nötr) besleniyor. Puanı bozmuyor, ama “bu kısrağın hattıyla bu mesafede” türü bir kişiselleştirme üretmiyor ve ürün de bunu iddia etmiyor.
  • Anne hattı (damline): kaynak tabloda 150 satır var, hepsinin güven değeri boş. Ulaşabileceği en yüksek katkı ağırlıklı toplamda yaklaşık 0,018; yani var, ama tek başına birinciyi değiştirecek büyüklükte değil.
  • Bu terimleri kaldırmıyoruz. Ölü ya da ayrım yapmayan bir terimi modelden çıkarmak bir model değişikliğidir ve ayrı bir doğrulama ister; burada yapılan, ne olduğunu doğru yazmaktır.

Sınırlar

  • Fiziksel uyum, sağlık, fertilite, aşım lojistiği ve bütçe skorda yoktur.
  • Az veri varsa sistem bunu açıkça söyler; şişirilmiş puan vermez.
  • Yeni aygırlar ayrı "gelişmekte / upside" bağlamında okunmalıdır.
  • Dişi aile kökü × baba hattı hücresi kanıt değildir: test edildi, ileri dönemde fayda göstermedi; yalnızca tarihsel bağlamdır. Arap kısrakta aile kaydı yalnızca aday grubu içinde seçer ve “doğrulanmadı” diye yazılır.
  • Kayıtlar kimi zaman hatalıdır (isim benzerliği, eksik anne bilgisi). Akraba diye gösterilen her at, her gece ham TJK kaydından yeniden doğrulanır.
  • Puan yakınlığı istatistiksel eşitlik değildir. İlk adayların puanları birbirine yakın olduğunda bunu “öne çıkan aday grubu” diye gösteririz. Bu, mevcut puan yakınlığı kuralına göre oluşturulmuş bir gruptur; adayların istatistiksel olarak eşit olduğunu gösteren bir test değildir.
  • Ata kapsama / pedigri örtüşmesi tanımlayıcıdır. Doğacak tayın soy ağacındaki ortak ataları saymak, o eşleşmenin başarılı olacağını öngörmez. Tarihsel pedigri referansları da aynı şekilde bağlamdır; kanıt değildir ve sıralamaya girmez.
  • Akrabalık katsayısı (COI) bir soy ölçüsüdür, sağlık ya da yarış performansı modeli değildir. Kaydedilmiş soy ağacı üzerinden hesaplanır; yüksek ya da düşük çıkması bu ürünün veri setinde bir sağlık ya da başarı öngörüsüne bağlanmamıştır ve TR Match Index sıralamasına girmez.
  • 100 kısraklık saha denetimi sayfada görünen bilgilerin doğruluğunu ve hesap tutarlılığını denetledi; öngörü doğruluğunu ya da bir aşımın sonucunu kanıtlamadı. Bugün aynı denetim her gece bütün damızlık kısraklarda yapılıyor.
  • Sayfa tek bir eşleşme adlandırır ama bunu “öneri” ya da “en iyi aşım” diye sunmaz: neye dayandığını ve o kayıt türünün ne kadar ölçüldüğünü yanına yazar. Bir aşımın sonucunu hiçbir kayıt kesin olarak söyleyemez.
  • Sonuç bir karar desteğidir; canlı tay veya yarış başarısı garanti edilmez.
22

Şampiyon ailesi: kısrağınızın soyuna benzeyen annelerden şampiyonlar

Kısrak sayfası kısrağınızın beş kuşak soyunu, TJK sonuçlarında 2016'dan bu yana Grup 1 ya da Grup 2 kazanmış atların (142 Arap, 204 İngiliz) annelerinin soyuyla konum konum karşılaştırır. Anne ve baba en ağır sayılır, her kuşak geri bir öncekinin yarısı kadar; aynı at aynı konumdaysa tam, aynı tarafta başka konumdaysa yarım puan alır. Şampiyon kısrağınızın kendi tayıysa benzerlik %100, tam kız kardeşinin tayıysa %80 civarı, baba bir ya da anne bir kız kardeşinin tayıysa %40-50 olur; sayfa %40 ve üstünü gösterir, altındaysa en yakınını söyler. Sonra şampiyonu veren aygıra bakar: kısrağınızın aday aygırları arasındaysa, o aygırla doğacak tayın bütün soyunun şampiyonunkine yüzde kaç benzediğini; değilse ölü olup olmadığını ve adaylar arasındaki oğullarını yazar. Soylar kütükte ada göre yürünür: Ekim 2026'ya kadar kütüğün numara bağlantıları Arap katalog aygırlarının çoğunda ilk iki kuşakta başka bir ata gidiyordu; bağlantılar artık yazılan adlardan kuruluyor.

Ne ölçtük? 2018–2021 doğumlu, Türkiye'de koşmuş taylardan babası daha önce Grup 1-2 galibi çıkarmış olanlara baktık: annesi, babasının o şampiyonlarından birinin annesine kısrak tarafından en az %40 benzeyenler (Arapta 60 tay, 13 aygır) ile aynı aygırların öteki tayları. Arapta bu tayların %20'si KV ve üstü bir koşu kazandı, ötekilerin %9,7'si; ama aynı aygırın tayları içinde karşılaştırınca fark belirsiz (+8,8 puan, %95 güven aralığı −5,6 … +22,7) ve bu tayların galibiyet oranı daha düşüktü. İngilizde (145 tay, 15 aygır) fark yok. Umut verici, kanıtlanmış değil: bu bölüm eşleşmeyi seçmez ve puana girmez.

İlk sürümü neden kaldırdık? Eylül 2026'da kısa bir süre, her aday aygırla doğacak tayı bütün şampiyonlarla karşılaştırıp en benzerini gösterdik. Hemen her aygır için en benzer şampiyon aygırın kendi tayı çıkıyordu: benzerliğin yarısı yalnızca “aynı baba” demekti, şampiyonun anne tarafı ise kısrağınızla ilgisizdi. Yetiştiricinin “benzer pedigri” dediği şey bu değildi. Şimdiki bölüm kısrağınızdan başlar.